โปรแกรมโบท็อกซ์

โบท็อกซ์เป็นชื่อที่คนทั่วไปใช้เรียกผลิตภัณฑ์ในกลุ่ม Botulinum Toxin Type A

เมื่อฉีดเข้าไปในกล้ามเนื้อ จะช่วยลดการส่งสัญญาณจากเส้นประสาทไปยังกล้ามเนื้อ ทำให้กล้ามเนื้อบริเวณนั้นทำงานลดลงชั่วคราว

จึงสามารถนำมาใช้เพื่อลดริ้วรอยที่เกิดจากการขยับใบหน้า รวมถึงลดการทำงานของกล้ามเนื้อบางส่วน เช่น กล้ามเนื้อกราม

โบท็อกซ์สามารถใช้ได้หลายบริเวณ โดยแต่ละตำแหน่งมีจุดประสงค์ต่างกัน

โบท็อกซ์ริ้วรอย

เหมาะสำหรับริ้วรอยที่เกิดจากการขยับกล้ามเนื้อ เช่น

• ✓รอยหน้าผาก
• ✓รอยขมวดคิ้ว
• ✓รอยหางตา

เมื่อกล้ามเนื้อทำงานลดลง ริ้วรอยที่เกิดขึ้นเวลาขยับใบหน้าก็จะดูน้อยลงตามไปด้วย

โบท็อกซ์กราม

โบท็อกซ์กรามจะฉีดบริเวณกล้ามเนื้อ Masseter ซึ่งเป็นกล้ามเนื้อที่ใช้ในการบดเคี้ยว

สำหรับคนที่มีกล้ามเนื้อกรามค่อนข้างใหญ่ การลดการทำงานของกล้ามเนื้อบริเวณนี้จะช่วยให้ขนาดกล้ามเนื้อค่อย ๆ ลดลง ทำให้ช่วงกรามดูเล็กลงและรูปหน้าดูเรียวขึ้นได้

แต่ถ้ากรามกว้างจากโครงกระดูกหรือไขมันเป็นหลัก โบท็อกซ์จะไม่สามารถแก้สาเหตุนั้นได้โดยตรง

โบท็อกซ์ลิฟต์กรอบหน้า

เป็นการฉีดโบท็อกซ์ในตำแหน่งของกล้ามเนื้อที่มีผลต่อแนวกรอบหน้าและลำคอ เพื่อช่วยลดแรงดึงบางส่วนของกล้ามเนื้อ

หลังทำ แนวกรอบหน้าอาจดูชัดและเป็นระเบียบขึ้นในคนที่เหมาะกับวิธีนี้

อย่างไรก็ตาม โบท็อกซ์ลิฟต์กรอบหน้าไม่ใช่การยกกระชับผิวโดยตรง หากมีความหย่อนคล้อยค่อนข้างมาก อาจต้องใช้โปรแกรมยกกระชับอื่นร่วมด้วย

โปรแกรมโบท็อกซ์อาจเหมาะกับผู้ที่

• ✓มีริ้วรอยเวลายิ้ม ยกคิ้ว หรือขมวดคิ้ว
• ✓มีรอยหน้าผาก
• ✓มีรอยระหว่างคิ้ว
• ✓มีริ้วรอยบริเวณหางตา
• ✓มีกล้ามเนื้อกรามใหญ่
• ✓ต้องการให้ช่วงกรามดูเล็กลง
• ✓ต้องการเก็บรายละเอียดบริเวณกรอบหน้า
• ✓เคยฉีดโบท็อกซ์มาก่อนและต้องการฉีดซ้ำ

ก่อนทำแพทย์จะดูการทำงานของกล้ามเนื้อแต่ละบริเวณ เพื่อวางตำแหน่งและปริมาณให้เหมาะกับใบหน้าของแต่ละคน

ริ้วรอยบนใบหน้ามีหลายประเภท และไม่ได้ตอบสนองต่อโบท็อกซ์เหมือนกันทั้งหมด

ริ้วรอยเวลาขยับหน้า

เป็นรอยที่เห็นชัดเวลาแสดงสีหน้า เช่น ยกคิ้ว ขมวดคิ้ว หรือยิ้ม

ริ้วรอยกลุ่มนี้เกิดจากการทำงานของกล้ามเนื้อ จึงเป็นกลุ่มที่โบท็อกซ์ช่วยได้ค่อนข้างตรงจุด

ริ้วรอยที่เห็นแม้ตอนหน้านิ่ง

หากรอยลึกจนมองเห็นได้แม้ไม่ได้ขยับหน้า อาจมีเรื่องของโครงสร้างผิวร่วมด้วย

การฉีดโบท็อกซ์จะช่วยลดการขยับซ้ำ ๆ ของกล้ามเนื้อ แต่ร่องที่เกิดขึ้นแล้วอาจไม่ได้หายไปทั้งหมด และอาจต้องดูแลร่วมกับวิธีอื่น

กล้ามเนื้อกรามหรือ Masseter เป็นกล้ามเนื้อขนาดใหญ่ที่อยู่บริเวณมุมกราม

บางคนมีกล้ามเนื้อบริเวณนี้ใหญ่ตามธรรมชาติ หรือใช้งานกล้ามเนื้อค่อนข้างมาก ทำให้ช่วงล่างของใบหน้าดูกว้าง

หลังฉีดโบท็อกซ์ กล้ามเนื้อจะทำงานน้อยลง และเมื่อเวลาผ่านไปขนาดของกล้ามเนื้อจะค่อย ๆ ลดลง จึงทำให้ช่วงกรามดูเล็กลงได้

กรามใหญ่ไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดียว

บางคนอาจมีทั้งกล้ามเนื้อ กระดูก และไขมันร่วมกัน จึงควรเช็กสาเหตุก่อนว่าควรใช้วิธีไหน

จำนวนยูนิตที่ใช้ไม่มีตัวเลขตายตัวสำหรับทุกคน

แพทย์จะดูจาก

• ✓ตำแหน่งที่ฉีด
• ✓ขนาดของกล้ามเนื้อ
• ✓แรงของกล้ามเนื้อ
• ✓รูปหน้า
• ✓ผลลัพธ์ที่ต้องการ
• ✓ผลิตภัณฑ์ที่เลือกใช้
• ✓ประวัติการฉีดครั้งก่อน

โดยเฉพาะบริเวณกราม คนที่มีกล้ามเนื้อขนาดต่างกันก็อาจใช้จำนวนยูนิตไม่เท่ากัน

นอกจากนี้ ยูนิตของแต่ละผลิตภัณฑ์ไม่ควรนำมาเปรียบเทียบกันตรง ๆ เพราะแต่ละแบรนด์มีมาตรฐานการกำหนดหน่วยของตัวเอง

ผลิตภัณฑ์ Botulinum Toxin แต่ละแบรนด์มีรายละเอียดแตกต่างกัน ทั้งกระบวนการผลิต คุณสมบัติ และการใช้งาน

สิ่งที่ควรพิจารณามากกว่าการดูจำนวนยูนิตหรือราคาเพียงอย่างเดียว คือ

• ✓ผลิตภัณฑ์ที่ใช้
• ✓แหล่งที่มา
• ✓ตำแหน่งที่จะฉีด
• ✓ปริมาณที่เหมาะกับกล้ามเนื้อ
• ✓การวางแผนของแพทย์

เพราะไม่มีโบท็อกซ์ยี่ห้อเดียวที่เหมาะกับทุกคนหรือทุกตำแหน่งเสมอไป

โบท็อกซ์จะไม่ได้ออกฤทธิ์เต็มที่ทันทีหลังฉีด

หลังทำ กล้ามเนื้อจะค่อย ๆ ทำงานลดลง และเริ่มเห็นการเปลี่ยนแปลงตามลำดับ

ตำแหน่งริ้วรอยมักสังเกตการเปลี่ยนแปลงของการขยับได้ก่อน ส่วนโบท็อกซ์กรามจะต้องรอให้ขนาดกล้ามเนื้อค่อย ๆ เปลี่ยน จึงใช้เวลามากกว่า

ควรรอให้ถึงช่วงเวลาที่เหมาะสมก่อนประเมินผลลัพธ์

ผลของโบท็อกซ์เป็นแบบชั่วคราว

เมื่อเวลาผ่านไป การทำงานของกล้ามเนื้อจะค่อย ๆ กลับมา ระยะเวลาจะแตกต่างกันไปในแต่ละคน ขึ้นอยู่กับ

• ✓ตำแหน่งที่ฉีด
• ✓ขนาดและแรงของกล้ามเนื้อ
• ✓ปริมาณที่ใช้
• ✓ผลิตภัณฑ์
• ✓การตอบสนองของร่างกาย

เมื่อเริ่มรู้สึกว่ากล้ามเนื้อกลับมาทำงาน สามารถเข้ามาให้แพทย์ประเมินว่าถึงเวลาฉีดซ้ำหรือยัง

ไม่จำเป็นต้องฉีดตามกำหนดเวลาเดียวกันทุกคน

บางคนกล้ามเนื้อกลับมาทำงานเร็วกว่า ขณะที่บางคนผลยังคงอยู่ได้นานกว่า

จึงควรดูจากผลลัพธ์และการทำงานของกล้ามเนื้อจริงก่อนฉีดซ้ำ มากกว่าการฉีดตามวันที่กำหนดไว้ล่วงหน้าโดยไม่ประเมิน

ไม่จำเป็น

ความรู้สึกว่าหน้าตึงหรือสีหน้าดูแข็งมักเกี่ยวข้องกับตำแหน่งและปริมาณที่ฉีด

เป้าหมายของการฉีดไม่จำเป็นต้องทำให้กล้ามเนื้อหยุดทำงานทั้งหมด แต่สามารถลดการทำงานในระดับที่ยังคงการแสดงสีหน้าได้

ก่อนทำจึงควรแจ้งแพทย์ว่าต้องการผลลัพธ์ประมาณไหน เช่น อยากให้ริ้วรอยลดลงแต่ยังขยับหน้าได้เป็นธรรมชาติ

สามารถเกิดขึ้นได้ในบางกรณี เนื่องจากกล้ามเนื้อบริเวณหน้าผากและรอบคิ้วทำงานสัมพันธ์กัน

หากการทำงานของกล้ามเนื้อเปลี่ยนไป อาจทำให้รู้สึกหนักบริเวณหน้าผาก ระดับคิ้วเปลี่ยน หรือเกิดหนังตาตกได้ในบางราย

ดังนั้นก่อนฉีดบริเวณหน้าผากและรอบดวงตา แพทย์ควรดูทั้งรูปคิ้ว การยกคิ้ว และการทำงานของกล้ามเนื้อก่อน

สองโปรแกรมนี้ทำงานคนละแบบ

ถ้าปัญหาหลักคือผิวหย่อนหรือความกระชับลดลง การใช้เครื่องยกกระชับอาจตอบโจทย์มากกว่า หรืออาจใช้ร่วมกันตามที่แพทย์ประเมิน

ก่อนทำควรแจ้งแพทย์หากมี

• ✓โรคประจำตัว
• ✓ประวัติแพ้ยา
• ✓ยาหรืออาหารเสริมที่ใช้อยู่
• ✓ประวัติการฉีดโบท็อกซ์
• ✓ยี่ห้อและวันที่เคยฉีด หากทราบ
• ✓ผลข้างเคียงจากการฉีดครั้งก่อน
• ✓การตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร
• ✓โรคที่เกี่ยวกับระบบประสาทหรือกล้ามเนื้อ
• ✓การอักเสบหรือติดเชื้อบริเวณที่จะฉีด

หากมียาที่แพทย์สั่งใช้อยู่ ไม่ควรหยุดยาเองเพื่อเตรียมฉีดโบท็อกซ์ ควรปรึกษาแพทย์ผู้ดูแลก่อน

หลังทำควรปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์ โดยทั่วไปควร

• ✓หลีกเลี่ยงการกดหรือนวดบริเวณที่ฉีดเอง
• ✓ดูแลบริเวณรอยเข็มให้สะอาด
• ✓หลีกเลี่ยงการกระแทกบริเวณที่ฉีด
• ✓สังเกตอาการผิดปกติ
• ✓เข้าติดตามผลตามที่แพทย์แนะนำ

โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องพักฟื้น และสามารถกลับไปทำกิจกรรมประจำวันได้

หลังฉีดอาจพบอาการเล็กน้อย เช่น

• ✓รอยแดง
• ✓รอยเข็ม
• ✓บวมเล็กน้อย
• ✓รอยช้ำ
• ✓รู้สึกตึงในบางตำแหน่ง

อาการแตกต่างกันในแต่ละคนและมักค่อย ๆ ดีขึ้น

ภาวะที่ร่างกายตอบสนองต่อ Botulinum Toxin ลดลงสามารถเกิดขึ้นได้ แต่การที่ฉีดแล้วรู้สึกว่า “ไม่เหมือนครั้งก่อน” ไม่ได้หมายความว่าดื้อโบท็อกซ์เสมอไป

อาจเกี่ยวข้องกับปัจจัยอื่น เช่น

• ✓ปริมาณที่ใช้
• ✓ตำแหน่งที่ฉีด
• ✓ขนาดของกล้ามเนื้อ
• ✓ผลิตภัณฑ์
• ✓ระยะเวลาหลังฉีด

หากรู้สึกว่าผลลัพธ์เปลี่ยนไปจากเดิม ควรให้แพทย์ประเมินก่อนฉีดซ้ำ

โบท็อกซ์เป็นยาที่ต้องใช้ในตำแหน่งและปริมาณที่เหมาะสม

ผลข้างเคียงที่พบได้ เช่น รอยแดง บวม ช้ำ หรือรู้สึกเจ็บบริเวณที่ฉีด

บางตำแหน่งอาจมีผลข้างเคียงเฉพาะ เช่น ระดับคิ้วเปลี่ยน หนังตาตก หรือรู้สึกว่าแรงเคี้ยวเปลี่ยนไปหลังฉีดบริเวณกราม

หากมีอาการผิดปกติรุนแรง เช่น กลืนลำบาก หายใจลำบาก พูดผิดปกติ หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงผิดปกติ ควรพบแพทย์ทันที